Nieuwsbrief Thirsty Cities |
|
|
|
|
|
Op moment van schrijven hebben we net een periode van uitzonderlijke hitte achter de rug. Code rood. Terwijl hitte terecht veel aandacht krijgt vanwege de directe gezondheidsrisico's, blijft de droogte die er mee gepaard gaat opvallend onderbelicht. Dat is opmerkelijk, want de gevolgen van droogte zijn minstens zo groot en vaak langduriger. Vijftig jaar na de legendarische zomer van 1976 behandelen we droogte nog steeds onvoldoende als een volwaardig ruimtelijk en bestuurlijk vraagstuk. Terwijl steden flink vergroenen om hitte tegen te gaan is over de rol van dit stedelijk groen en de juiste management-practices onder droge condities nog (te) weinig bekend.
Via het project Thirsty Cities proberen we hier iets aan te doen –door nieuwe kennis te ontwikkelen, beter te ontsluiten en hier samen van te leren. In deze nieuwsbrief vertelt Itxaso hoe haar onderzoek hieraan bijdraagt. Kaj neemt ons mee in het onderzoek naar het verband tussen kwetsbare watergebruikers en de verschillende type droogtes die we kennen. Jonas introduceert zijn onderzoek naar droogte en waterkwaliteit. Onze eerste inventarisatie langs de Urban Use Cases zit er bijna op. Daan en Nanco delen in deze nieuwsbrief de stand van zaken over onze droogte-inventarisatie die we de afgelopen periode hebben uitgevoerd onder de Urban Use Cases en eerste inzichten die we hieruit hebben opgehaald.
Met de International Advisory Board hebben we onlangs op het eerste jaar van het project gereflecteerd, met een positief resultaat en goede aanbevelingen voor het vervolg. We zijn goed op weg in het onderzoek en hebben met elkaar van gedachten gewisseld hoe we de opgedane inzichten nog sneller en beter kunnen delen. Bijvoorbeeld via het Jaarsymposium op vrijdag 25 september 2026 in Delft. Verderop in deze nieuwsbrief treft u een aankondiging en aanmeldlink voor deze dag.
Tot slot stellen ook enkele onderzoekers uit het consortium zich nog voor: Jonathan, Andy, Shira, Itxaso en Seppe.
Groet,
Ted Veldkamp |
|
|
|
| |
|
|
Dynamiek van Boom-Bodem-Microbe-interacties |
|
|
|
|
|
Het doel van het onderzoek van Itxaso Garay in de komende vier jaar zal zijn om de dynamiek van boom-bodem-microbe-interacties binnen de context van de gebouwde omgeving te onderzoeken om oplossingen te bieden voor een klimaatbestendige, waterschaarse toekomst. Het onderzoek valt onder de categorie WP2 (Watergebruikers) van Dorstige Steden, waarbij de stedelijke bomen worden gedefinieerd als de gebruikers. Het doel is te begrijpen hoe stedelijke interacties tussen bomen en bodem via beheerspraktijken stedelijke managers en geïnteresseerden op bewijs gebaseerde richtlijnen bieden over hoe interacties boven en onder de grond droogtebestendigheid bevorderen. Binnen deze context zal haar scriptie voortbouwen op de groeiende wetenschappelijke literatuur die steden erkent en begrijpt als nieuwe ecosystemen en als een grotere beweging die streeft naar het ontwerpen van een planeet- en levensgerichte leefruimte.
|
| |
Naast de betekenisvolle toepassing van dit onderzoek binnen het consortium, zal het werk aan stedelijke bomen en bodemmicrobiomen deel uitmaken van een groeiend onderzoeksgebied dat mechanismen verduidelijkt die ten grondslag liggen aan de interacties tussen plant, microbe en bodem, het functioneren van ecosystemen en schimmelnetwerken. Itxaso wil dit bereiken door gecontroleerde experimenten met bomen in klimaatruimtes en in het veld.
Samen met dit soort experimenten zijn studies van metadata-analyse van stedelijke bomen en modellen van droogtebestendigheid gepaard. De rode draad van haar stelling is dat het de stedelijke boom behandelt als een organisme dat ingebed is in een beheerd, gestrest en herstellend bodemsysteem. De hoofdstukken van het onderzoek zullen zich verplaatsen van verkenning en mechanisme naar vertaling, naar veerkracht en herstel.
|
|
|
|
| |
|
|
Remco Peeters heeft tijdens zijn afstudeerscriptie onderzocht hoe je kwetsbaarheid van de watergebruiker kan analyseren tijdens droogte events. Hij stelt dat je de watergebruiker kan onderzoeken aan de hand van de blootstelling aan droogte, de gevoeligheid voor droogte en het adaptief vermogen van de watergebruiker. Hij heeft dit getest in Rotterdam met diepte interviews en aan de hand van literatuuronderzoek.
In de studie interviewde Remco verschillende werknemers van de gemeente Rotterdam; boombeheerder, medewerker Funderingsloket en geohydroloog. Daarnaast interviewde hij de energie coördinator van Hogeschool Rotterdam en een hydroloog van het Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard.
Het interview met de energie coördinator van de Hogeschool Rotterdam geeft verschillende inzichten. De Hogeschool Rotterdam gebuikt circa 45.000 m3 drinkwater per jaar, waarvan minimaal 80 procent voor sanitair gebruik. De gebouwen van de Hogeschool Rotterdam worden blootgesteld aan droogte als de waterdruk van de drinkwateraanvoer wegvalt. Als sanitaire voorzieningen niet meer werken moeten gebouwen sluiten. Daarnaast verwacht de energiecoördinator dat de drinkwaterprijs zal stijgen door droogte, waardoor de kosten zullen toenemen. Er zijn verschillende maatregelen die de Hogeschool kan nemen. Praktische technische maatregelen zoals watervrije urinoirs en sensorkranen worden al ingezet. Ook onderzoekt de Hogeschool samen met studenten of regenwater gebruikt kan worden bij het wassen van de ramen.
Het ontwikkelde framework kan binnen Thirsty Cities gebruikt worden bij toekomstige studies naar de kwetsbaarheid van de watergebruiker in de stad. Meer inzicht in de kwetsbaarheid van watergebruikers is essentieel bij het ontwikkelen van stedelijk droogtebeleid, maatregelen en om goed met watergebruikers te kunnen communiceren. |
|
|
|
|
|
Hoe verandert de waterkwaliteit tijdens droogte? |
Langdurige droogte heeft niet alleen gevolgen voor de beschikbaarheid van water, maar ook voor de kwaliteit ervan. Binnen Thirsty Cities onderzoekt promovendus Jonas Niese (UTwente) hoe stedelijke waterkwaliteit reageert op droogte en welke factoren daarbij een rol spelen. De afgelopen maanden zijn hierin belangrijke stappen gezet. Om het onderzoek goed aan te laten sluiten op de praktijk, is intensief samengewerkt met regionale partners. Zo is met het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard gesproken over de beschikbaarheid van historische waterkwaliteitsdata, terwijl met de gemeente Zwolle is verkend hoe droogte het stedelijke watersysteem beïnvloedt en welke kennisvragen daar leven. Een belangrijke mijlpaal is de ontwikkeling van een volledig geautomatiseerde data-infrastructuur waarin meer dan 35 jaar aan waterkwaliteitsmetingen uit het Waterkwaliteitsportaal zijn samengebracht. Deze unieke dataset bevat fysisch-chemische metingen van stedelijke wateren uit de periode 1990–2026 en vormt de basis voor analyses van langetermijntrends en droogte-effecten.
Later deze zomer starten bovendien nieuwe veldmetingen in Zwolle. Met een nieuw meetinstrument worden vanaf bruggen verticale profielen gemeten van onder andere temperatuur, zuurstof, zoutgehalte, ammonium en nitraat. Deze metingen leveren nieuwe inzichten in de processen die zich tijdens droge perioden in stedelijke wateren afspelen. Op basis van gegevens uit alle negen Thirsty Cities-steden wordt momenteel gewerkt aan een innovatief statistisch model dat verschillen én overeenkomsten tussen steden in beeld brengt. Zo ontstaat een beter begrip van hoe stedelijke waterkwaliteit reageert op droogte, ook wanneer meetgegevens onvolledig zijn.
De komende periode staat in het teken van de ontwikkeling van een causaal model dat de relaties tussen droogte, stedelijke watersystemen en waterkwaliteit beschrijft. Tijdens het Thirsty Cities Symposium in september wordt dit model samen met praktijkpartners verder aangescherpt, zodat het zowel wetenschappelijk robuust als direct toepasbaar is in de praktijk. |
|
|
|
|
|
Inhoudelijke werksessies met urban use cases en derde monitoringslocatie |
|
|
|
|
In de maanden mei en juni heeft een serie inhoudelijke werksessies plaatsgevonden met de negen ‘urban use cases’ (UUC): Amsterdam, Deventer, Eindhoven, Enschede, Groningen, Nijmegen, Rotterdam, Utrecht, Zwolle. Tijdens deze werksessies is per UUC gesproken over de werking van het watersysteem tijdens droogte en de relevante indicatoren van droogte in de stad, in samenhang met de watergebruikers en vragers. Tijdens de werksessies waren naast de gemeenten in de meeste gevallen ook de waterschappen aanwezig. Voor het Thirsty Cities project was dit het geschikte moment om de eerste aanzet tot definities en indicatoren van stedelijke droogte voor te leggen en te toetsen. Bovendien is per UUC ingegaan op de eigen lokale en regionale situatie van het watersysteem en watervragers. In vervolg op deze inhoudelijke werksessies worden na de zomer drie gecombineerde bijeenkomsten gehouden over de rollen en verantwoordelijkheid in de aanpak van droogte. |
| |
In aanvulling op de monitoringslocaties in Eindhoven en Rotterdam is ook Zwolle druk met het voorbereiden van een locatie voor het monitoren van het (grond)water- en bodemsysteem, en de waterkwaliteit. Deze derde monitoringslocatie is op eigen initiatief van de gemeente Zwolle en onderdeel van de concrete pilot in het Europese project RAINBOW (vergroten sponswerking door sluiten waterkringlopen). Het meet- en monitoringsplan wordt opgesteld in aansluiting op Thirsty Cities en moet dit najaar klaar zijn, zodat in 2027 gestart kan worden met aanleggen en meten. Ambitie van het plan is het meten door de schalen heen van het watersysteem Zwolle-noord; zoals stadsdeel noord, wijk Dieze, buurt Hogenkamp, de Makersfabriek en niveau van object (gebouw). |
|
|
|
|
|
Symposium Hitte en Droogte in de Stad X Jaarbijeenkomst Thirsty Cities |
|
|
|
|
|
De jaarbijeenkomst van het project Thirsty Cities vindt dit jaar plaats als onderdeel van het 2-daagse symposium ‘Hitte en Droogte in de Stad’. Op donderdag 24 en vrijdag 25 september, bij The Green Village in Delft. Als partner van het Thirsty Cities project bent u van harte uitgenodigd voor dit 2-daagse symposium. Op vrijdagmiddag 25 september staat in het bijzonder het project Thirsty Cities centraal. U kunt zich voor de volledige 2-daagse, apart voor de vrijdag, of voor de Thirsty Cities bijeenkomst op vrijdagmiddag inschrijven via onderstaande aanmeldlink. |
| |
Code rood voor extreme hitte in Nederland, het is de beste reclame die je niet wilt hebben. Hoe bereiden steden zich voor op zulke extreme temperaturen? Koelen met groen, met water? Maar is dit water wel beschikbaar? Hoe dorstig is de stad?
Tijdens het symposium Hitte en Droogte in de stad op 24 en 25 september leer je van vanuit de (inter)nationale context hoe architecten, praktijkexperts op het gebied van water, klimaat en groen, kunstenaars en wetenschappers werken aan dorstige, koele en leefbare steden. Met lezingen, workshops, interviews, een rondleiding en een wandeling door Delft word je gevoed met concrete voorbeelden, feiten en cijfers om zelf aan de slag te gaan met het koeler en droogtebestendiger maken van je eigen stad! |
|
|
|
|
Jaarbijeenkomst Thirsty Cities (TGV, Delft - vrijdagmiddag 25 september)
Het project Thirsty Cities is inmiddels een jaar onderweg. Tijdens de jaarbijeenkomst op vrijdagmiddag 25 september bespreken we de laatste projectontwikkelingen, presenteren we eerste bevindingen en inzichten en stippelen we samen de koers uit voor de komende periode.
Het concept programma voor de jaarbijeenkomst is als volgt:
12.00 Inloop met lunch
13.00 Centrale opening – Hitte en droogte in een vergroenende stad
13.30 Presentaties voortgang onderzoek
14.45 Workshops (2 rondes) - met aandacht voor:
De relatie tussen waterkwaliteit en droogte
Definities en indicatoren voor effectief droogtebeheer
Een serious-game voor governance van droogte in de stad
Effectieve handelingsperspectieven voor en tijdens droogte
16.15 Afsluiting en vooruitblik
16.30 Borrel |
|
|
|
|
|
In elke nieuwsbrief stellen een aantal collega’s uit het consortium zichzelf voor. Deze editie maak je kennis met Itxaso, Andy, Jonathan, Shira en Seppe. |
|
|
|
|
|
Mijn naam is Itxaso (ee-cha-so) Garay. Ik ben twee jaar geleden naar Amsterdam verhuisd vanuit San Francisco, Californië, om Aardsystemenwetenschappen te studeren aan UvA en ik vond het zo leuk dat ik bleef voor een promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden. Mijn achtergrond is microbiële ecologie en bodemkunde, en ik heb een voorliefde voor dynamische, complexe systemen zoals de interacties tussen plant, microbe en bodem. In mijn vrije tijd klim ik graag, wandel, ga ik naar het strand, ga ik naar concerten, kook ik met mijn vrienden en hang ik rond met mijn hond Nemo. |
|
|
|
|
|
Mijn naam is Andy Bruijns, docent en onderzoeker in Civiele Techniek en Watermanagement aan Hogeschool Rotterdam. Ik ben gepassioneerd over deze onderwerpen en bereid de volgende generatie ingenieurs voor om klimaatuitdagingen direct aan te pakken. In mijn werk leg ik graag een brug tussen klaslokaal en praktijk: ik begeleid studentenprojecten over stedelijke watersystemen en werk samen met gemeenten en industriële partners aan klimaatbestendige oplossingen zoals doorlatende wegensystemen en digitale tools. Ik integreer graag GIS, AI en data-analyse om slimmerei beslissingen te nemen rondom water.
Ik kijk ernaar uit om de uitdaging van stedelijke droogte te verkennen. Via het Thirsty Cities-project werk ik samen met praktijkmensen uit het veld om beter te begrijpen hoe droogte onze steden beïnvloedt — en die inzichten te vertalen naar concrete actieperspectieven en onderwijs. Die mix van onderzoek, oefening en leren is precies waar ik wil zijn. |
| |
|
|
|
|
Jonathan Tipping, M.Sc., M.S.Sc., heeft meer dan 30 jaar professionele ervaring in technische consultancy, hoger onderwijs, onderzoek en de NGO-sector. Hij is gespecialiseerd in water-, hydraulisch- en milieutechniek, met een bijzondere focus op internationale ontwikkeling en samenwerkingsonderzoek. Zijn werk richt zich op het ontwikkelen van praktische, context-geschikte technische oplossingen voor complexe milieu- en maatschappelijke uitdagingen, met name in het mondiale Zuiden.
Jonathan is senior docent en onderzoeker aan de Hanze Hogeschool in Groningen en is senior projectmanager bij de Hanze East Africa Hub. Zijn onderzoeksinteresses omvatten klimaatadaptatie, natuurgebaseerde oplossingen, stedelijke hitte-eilandmitigatie, burgerwetenschap, co-bestuur en water, sanitatie en hygiëne (WASH) in lage- en middeninkomenslanden. |
|
|
|
|
|
Shira is promovendus binnen het NWO-project Thirsty Cities aan de Technische Universiteit Delft. Ze heeft een achtergrond in politicologie en bestuurs- en organisatiewetenschap en onderzoekt hoe stedelijk waterbeheer zich aanpast aan toenemende droogte. In haar onderzoek staat de relatie tussen governance, besluitvorming en maatschappelijke rechtvaardigheid centraal. Daarbij richt ze zich op de manier waarop overheden, maatschappelijke organisaties en bewoners samenwerken aan een veerkrachtige en eerlijke omgang met waterschaarste. Binnen Thirsty Cities draagt zij bij aan een beter begrip van de bestuurlijke uitdagingen die droogte met zich meebrengt en de manieren waarop steden zich hierop kunnen voorbereiden. |
| |
|
|
|
|
Ik ben Seppe Van den broeck en werk als PhD bij Naturalis en ben betrokken bij WP2 van Thirsty Cities. In mijn onderzoek richt ik mij op het in kaart brengen van de biodiversiteit in stedelijke bodems rond bomen om beter te begrijpen welke rol die speelt in de vitaliteit van stadsbomen. Dit inzicht is essentieel voor het realiseren van een 'bodemslimme' en klimaatresistente stadsvergroening. Mijn focus ligt op de impact van abiotische factoren, zoals droogte en het stedelijk hitte-eiland effect op de microbiële gemeenschapssamenstelling. Naast mijn werk lees ik heel graag en ga ik graag lopen, kamperen en fitnessen. |
|
|
|
|
|
|
|
NWA call ontwikkeld in opdracht van de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (nu Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) samen met Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer, RIONED, Platform Slappe Bodem, Waternet, Provincie Zuid-Holland en de Gemeente Rotterdam. |
|
|
|
| |
|
|
|
